एआईका लागि चिपको उच्च मागले मोबाइल, ल्यापटप र मेमोरी कार्डको मूल्यमा उच्च वृध्दि

काठमाडौं। नयाँ स्मार्टफोन, ल्यापटप वा मेमोरी कार्ड खरिद गर्ने योजना बनाएका उपभोक्ताले पछिल्लो समय मूल्यवृद्धिको प्रत्यक्ष असर महसुस गर्न थालेका छन्। नेपाली बजार मात्र होइन, विश्वव्यापी रूपमा डिजिटल उपकरणहरूको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ। यसको मुख्य कारण आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) प्रविधिका लागि आवश्यक मेमोरी चिपको अभाव रहेको विश्लेषण गरिएको छ।

बजारमा उपलब्ध तथ्यांकअनुसार, सन् २०२६ को दोस्रो त्रैमासिकमा डीर्‍याम (DRAM) चिपको मूल्य अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा ५८ देखि ६३ प्रतिशतसम्म बढेको छ। त्यस्तै, डेटा भण्डारणमा प्रयोग हुने एनएएनडी (NAND) फ्ल्यास मेमोरीको मूल्य पनि ७० देखि ७५ प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको छ।

नेपालमा पनि यसको असर स्पष्ट देखिन थालेको छ। केही महिनाअघिसम्म १० देखि १२ हजार रुपैयाँमा उपलब्ध हुने ३ जीबी र्‍याम तथा ६४ जीबी स्टोरेज भएका स्मार्टफोन अहिले दुर्लभ बन्दै गएका छन्। उपभोक्तामाझ लोकप्रिय ४ जीबी र्‍याम र १२८ जीबी स्टोरेज क्षमताका फोनहरूको सुरुआती मूल्य समेत उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ।

एआईको बढ्दो मागले चर्कियो मेमोरी बजार

विशेषज्ञहरूका अनुसार च्याटबट, एआई सहायक र ठूला भाषा मोडेल सञ्चालन गर्न विशाल डेटा सेन्टर आवश्यक पर्छन्। यस्ता प्रणालीहरूलाई उच्च क्षमतायुक्त ‘हाइ ब्यान्डविड्थ मेमोरी’ (HBM) चाहिने भएकाले विश्वका प्रमुख चिप उत्पादकहरूले आफ्नो उत्पादन क्षमता एआई-केन्द्रित चिपतर्फ केन्द्रित गरेका छन्।

यसका कारण स्मार्टफोन, ल्यापटप, ट्याब्लेट तथा अन्य उपभोक्ता उपकरणमा प्रयोग हुने सामान्य मेमोरी चिपको आपूर्ति घट्दै गएको छ। उद्योग विश्लेषकहरूले यस अवस्थालाई ‘एलोकेसन एक्सहस्टन’ अर्थात् उत्पादन क्षमता पूर्ण रूपमा अग्रिम बुक भइसकेको अवस्था भनेर व्याख्या गरेका छन्।

सीमित उत्पादन, बढ्दो प्रतिस्पर्धा

विश्वको अधिकांश डीर्‍याम उत्पादन दक्षिण कोरियाली कम्पनी सामसङ, एसके हाइनिक्स तथा अमेरिकी कम्पनी माइक्रोनले नियन्त्रण गर्दै आएका छन्। एआई प्रविधिप्रति विश्वव्यापी लगानी बढेसँगै यी कम्पनीहरूले उच्च नाफा दिने एआई चिप उत्पादनलाई प्राथमिकता दिएका छन्।

यता ओपनएआई, माइक्रोसफ्ट, गुगल, मेटा र अमेजनजस्ता प्रविधि कम्पनीहरूले एआई पूर्वाधार विस्तारमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन्। सीमित आपूर्तिका कारण चिप बजारमा तीव्र प्रतिस्पर्धा सिर्जना भएको छ।

उत्पादन विस्तार तत्काल सम्भव छैन

विशेषज्ञहरूका अनुसार चिप उत्पादन वृद्धि छोटो अवधिमा सम्भव छैन। आधुनिक सेमिकन्डक्टर कारखाना निर्माण गर्न तीनदेखि चार वर्षसम्म लाग्ने र अर्बौं डलर लगानी आवश्यक पर्ने भएकाले मागअनुसार आपूर्ति बढाउन उद्योगलाई समय लाग्नेछ।

यसबाहेक, अत्याधुनिक चिप निर्माणका लागि आवश्यक ईयूभी (EUV) लिथोग्राफी उपकरणको उत्पादन पनि सीमित छ। यस्ता उपकरण निर्माण गर्ने कम्पनीहरू विश्वमै निकै कम छन्।

उपभोक्तामाथि प्रत्यक्ष असर

चिप अभाव र मूल्यवृद्धिको असर स्मार्टफोन तथा कम्प्युटर बजारमा देखिन थालेको छ। उत्पादकहरूले कम मूल्यका मोडेलको उत्पादन घटाउँदै प्रिमियम उपकरणलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्।

विशेष गरी उच्च स्टोरेज भएका स्मार्टफोन, एसएसडी, ल्यापटप तथा अन्य डिजिटल उपकरणको मूल्य आगामी महिनाहरूमा थप बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। साथै, गेमिङ कन्सोल, स्मार्ट टिभी, डिजिटल क्यामेरा र आधुनिक सवारीसाधनमा समेत यसको प्रभाव पर्ने देखिएको छ।

कहिलेसम्म रहला दबाब?

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार एआई क्षेत्रको तीव्र विस्तार जारी रहेकाले चिप अभाव तत्काल समाधान हुने सम्भावना कम छ। हाल निर्माणाधीन नयाँ कारखानाहरू पूर्ण क्षमतामा सञ्चालनमा आउन अझ केही वर्ष लाग्ने भएकाले सन् २०२७–२०२८ सम्म मेमोरी चिपको मूल्य उच्च रहन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

विश्लेषकहरूको भनाइमा, सन् २०२८ वा २०२९ पछि मात्र आपूर्ति र मागबीच सन्तुलन आउन सक्ने सम्भावना देखिएको छ।

आवश्यक उपकरण खरिदमा ढिलाइ नगर्न सुझाव

विज्ञहरूका अनुसार प्रविधि उद्योगमा वर्षौंदेखि सस्तो बन्दै आएको मेमोरी अहिले एआई युगको अत्यन्त महत्वपूर्ण स्रोत बनेको छ। त्यसैले निकट भविष्यमा स्मार्टफोन, ल्यापटप वा अन्य डिजिटल उपकरण खरिद गर्ने योजना भएका उपभोक्ताले मूल्य घट्ने आशामा लामो समय पर्खिनुभन्दा आवश्यकताअनुसार समयमै खरिद गर्नु उपयुक्त हुन सक्ने सुझाव दिइएको छ।