दक्षिण कोरियामा अमेरिका–दक्षिण कोरिया ‘फ्रीडम शिल्ड’ सैन्य अभ्यासले क्षेत्रीय तनाव बढ्ने सम्भावना

अमेरिका र दक्षिण कोरिया बीच ‘फ्रीडम शील्ड’ सैन्य अभ्यास शुरू. (फोटो AP)

सियोल/एजेन्सी। अमेरिका र दक्षिण कोरियाले संयुक्त रूपमा वार्षिक सैन्य अभ्यास ‘फ्रीडम शिल्ड’ (Freedom Shield) सुरु गरेका छन्। एसियाली क्षेत्रमा बढ्दो सुरक्षा चुनौती, उत्तर कोरियाको आणविक कार्यक्रम र क्षेप्यास्त्र परीक्षणहरू बढिरहेका बेला यो अभ्यास सुरु भएको हो। विश्लेषकहरूका अनुसार यस अभ्यासले क्षेत्रीय सुरक्षा र रणनीतिक सन्तुलनबारे नयाँ बहस पनि सुरु गराएको छ।

दक्षिण कोरियाका संयुक्त प्रमुखहरूको जानकारी अनुसार करिब १८ हजार दक्षिण कोरियाली सैनिक यस अभ्यासमा सहभागी छन्। अमेरिकी सेनाको तर्फबाट सहभागी सैनिकको सही संख्या भने सार्वजनिक गरिएको छैन। तर दुवै देशका सेनाबीच समन्वय बढाउने उद्देश्यले ठूलो स्तरमा अभ्यास सञ्चालन गरिएको बताइएको छ।

सैन्य अधिकारीहरूका अनुसार यस्तो संयुक्त अभ्यासले सम्भावित संकट वा युद्धको अवस्थामा दुवै देशका सेनाले कसरी छिटो र प्रभावकारी रूपमा प्रतिक्रिया दिन सक्छन् भन्ने अभ्यास गर्न मद्दत गर्छ। यसले कमाण्ड प्रणाली, सञ्चार संयन्त्र र सैन्य रणनीतिलाई पनि परीक्षण गर्ने अवसर दिन्छ।

‘फ्रीडम शिल्ड’ सैन्य अभ्यास के हो?

‘फ्रीडम शिल्ड’ अमेरिका र दक्षिण कोरियाबीच हुने वार्षिक संयुक्त सैन्य अभ्यास हो। यसको मुख्य उद्देश्य दुवै देशका सेनाबीचको सहकार्य, रणनीतिक समन्वय र संयुक्त सैन्य क्षमतालाई बलियो बनाउनु हो। यस अभ्यासमार्फत सम्भावित युद्ध परिस्थितिमा कसरी संयुक्त रूपमा काम गर्ने भन्ने रणनीति पनि परीक्षण गरिन्छ।

यो अभ्यास मुख्य रूपमा कमाण्ड पोस्ट एक्सरसाइजका रूपमा सञ्चालन गरिन्छ। यस क्रममा आधुनिक कम्प्युटर प्रणाली प्रयोग गरेर युद्धजस्तै परिस्थिति बनाइन्छ। त्यसपछि सेनाले विभिन्न सम्भावित संकटका अवस्थामा कसरी प्रतिक्रिया दिने भन्ने अभ्यास गर्छ।

यस अभ्यासमा साइबर सुरक्षा, मिसाइल आक्रमणको सम्भावना, सीमामा हुने सैन्य तनाव तथा आकस्मिक संकट व्यवस्थापन जस्ता विषयहरू पनि समावेश गरिन्छ। यसले सेनालाई वास्तविक परिस्थितिमा कसरी निर्णय लिने भन्ने अभ्यास गराउँछ।

यससँगै ‘वारियर शिल्ड’ (Warrior Shield) नामक फिल्ड प्रशिक्षण कार्यक्रम पनि सञ्चालन हुन्छ। यस अन्तर्गत केही अभ्यास प्रत्यक्ष मैदानमा गरिन्छ, जहाँ सैनिकहरूले वास्तविक उपकरण र रणनीति प्रयोग गरेर प्रशिक्षण लिन्छन्।

यद्यपि यस वर्ष मैदानमा हुने अभ्यासहरूको संख्या अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही कम गरिएको बताइएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार यस वर्ष कमाण्ड प्रणाली र रणनीतिक अभ्यासमा बढी ध्यान केन्द्रित गरिएको छ।

उत्तर कोरिया किन चिन्तित छ?

उत्तर कोरियाले लामो समयदेखि अमेरिका र दक्षिण कोरियाको संयुक्त सैन्य अभ्यासको कडा विरोध गर्दै आएको छ। प्योङयाङको दाबी अनुसार यस्ता अभ्यास वास्तवमा उत्तर कोरियामाथि सम्भावित आक्रमणको तयारी हुन सक्छन्।

उत्तर कोरियाली नेतृत्वले विगतमा पनि यस्ता अभ्यासलाई “उत्तेजक सैन्य गतिविधि” भन्दै आलोचना गरेको छ। उनीहरूको भनाइ अनुसार यसले कोरियाली प्रायद्वीपमा तनाव बढाउने काम गर्छ।

यस कारण जब–जब अमेरिका र दक्षिण कोरियाले संयुक्त अभ्यास सञ्चालन गर्छन्, उत्तर कोरियाले प्रायः क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्ने, सैन्य शक्ति प्रदर्शन गर्ने वा कडा चेतावनी जारी गर्ने गरेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यसपटक पनि यस्तो प्रतिक्रिया आउन सक्ने सम्भावना रहेको छ। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले उत्तर कोरियाको सम्भावित कदमलाई नजिकबाट निगरानी गरिरहेको छ।

के अमेरिकाले सैन्य शक्ति मध्यपूर्वतर्फ सार्दैछ?

केही दक्षिण कोरियाली मिडिया रिपोर्टहरूका अनुसार अमेरिकाले आफ्नो केही सैन्य स्रोतहरू मध्यपूर्व क्षेत्रमा स्थानान्तरण गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। मध्यपूर्वमा बढ्दो सुरक्षा चुनौतीका कारण यस्तो कदम चाल्न सकिने अनुमान गरिएको हो।

तर अमेरिकी सेनाले यस विषयमा कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन। यसैले यी रिपोर्टहरूलाई औपचारिक रूपमा पुष्टि गरिएको छैन।

दक्षिण कोरियाली अधिकारीहरूले भने यस्तो भए पनि अमेरिका र दक्षिण कोरियाबीचको सुरक्षा सहकार्यमा ठूलो असर नपर्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार दुवै देशबीचको सैन्य साझेदारी दीर्घकालीन रणनीतिमा आधारित भएकाले संयुक्त सुरक्षा व्यवस्था मजबुत रहनेछ।

क्षेत्रीय तनाव बढ्ने सम्भावना

विशेषज्ञहरूका अनुसार ‘फ्रीडम शिल्ड’ अभ्यासले एकातर्फ अमेरिका र दक्षिण कोरियाको संयुक्त सुरक्षा तयारीलाई बलियो बनाउने काम गर्छ। यस्तो अभ्यासले सेनालाई सम्भावित संकटको अवस्थामा छिटो प्रतिक्रिया दिन तयार बनाउँछ।

तर अर्कोतर्फ यसले उत्तर कोरियासँगको तनाव बढाउन पनि सक्छ। विशेष गरी उत्तर कोरियाले यसलाई आक्रामक गतिविधि भनेर व्याख्या गर्ने सम्भावना रहन्छ।

हालका वर्षहरूमा उत्तर कोरियाले आफ्नो आणविक हतियार र लामो दूरीका क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमलाई तीव्र रूपमा विकास गरिरहेको छ। यसले कोरियाली प्रायद्वीपमा सुरक्षा चिन्ता अझ बढाएको छ।

यस्तो अवस्थामा अमेरिका र दक्षिण कोरियाले एकातर्फ सुरक्षा सहकार्यलाई मजबुत बनाउँदैछन् भने अर्कोतर्फ कूटनीतिक संवादको सम्भावना पनि खुला राख्ने प्रयास गरिरहेका छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार क्षेत्रीय स्थिरता कायम राख्न सैन्य तयारीसँगै कूटनीतिक पहल पनि आवश्यक हुन्छ।

#Freedom Shield military drill, #US South Korea military exercise, #North Korea reaction, #Kim Jong Un military tension, #Asia security, #US Korea joint drill