एआईको सहायताले सामाजिक सञ्जालमा प्रयोगकर्ताकै हातमा अल्गोरिदम नियन्त्रण

काठमाडौं । लामो समयदेखि सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताको फिडमा कस्ता सामग्री देखाउने भन्ने निर्णय आफ्नै रेकमेन्डेसन अल्गोरिदममार्फत गर्दै आएका छन्। प्रयोगकर्ताले अकाउन्ट फलो गर्ने, पोस्टमा प्रतिक्रिया जनाउने वा मन नपरेका सामग्री लुकाउने सुविधा पाए पनि समग्रमा कुन सामग्री प्राथमिकतामा पर्ने भन्ने निर्णय भने प्लेटफर्मकै नियन्त्रणमा रहँदै आएको थियो।

तर अब यो प्रवृत्तिमा परिवर्तन देखिन थालेको छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रयोगसँगै सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरूले प्रयोगकर्तालाई आफ्नै रुचिअनुसार अल्गोरिदम अनुकूलन गर्ने सुविधा दिन थालेका छन्। यसले प्रयोगकर्तालाई आफ्नो फिडमा कस्ता सामग्री देखिने भन्ने विषयमा थप नियन्त्रण प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार सामाजिक सञ्जाल फिडहरू अब सबैलाई एउटै सामग्री देखाउने परम्परागत टेलिभिजन च्यानलजस्ता नभई प्रयोगकर्ताको रुचिअनुसार सामग्री सिफारिस गर्ने स्ट्रिमिङ सेवाजस्ता बन्दै गएका छन्। यसबाट प्रयोगकर्ताले आफ्नो रुचिअनुसार सामग्री छनोट गर्न सक्नेछन् भने कम्पनीहरूले पनि प्रयोगकर्ताको संलग्नता बढाउन सक्नेछन्।

थ्रेड्समा ‘योर अल्गो’ फिचर

थ्रेड्सले १६ जुन २०२६ मा ‘योर अल्गो’ नामक नयाँ फिचर सार्वजनिक गरेको छ। यो यसअघि फेब्रुअरीमा ल्याइएको ‘डियर अल्गो’ टुलको विस्तारित संस्करण हो।

‘डियर अल्गो’ मार्फत प्रयोगकर्ताले सार्वजनिक पोस्ट गरेर आफूलाई कस्ता सामग्री बढी वा कम देखाउनुपर्ने संकेत दिन सक्थे। नयाँ ‘योर अल्गो’ फिचरले भने प्रयोगकर्तालाई सार्वजनिक रूपमा पोस्ट नगरी गोप्य रूपमा आफ्ना प्राथमिकता निर्धारण गर्ने सुविधा दिएको छ।

यसअन्तर्गत प्रयोगकर्ताले आफू कुन विषयका सामग्री बढी वा कम हेर्न चाहन्छ भन्ने जानकारी दिन सक्नेछन्। त्यस्तै, उक्त प्राथमिकता एक, तीन वा सात दिनसम्म लागू रहने समयसीमा पनि निर्धारण गर्न सकिनेछ।

इन्स्टाग्राममा अल्गोरिदम हेर्ने र मिलाउने सुविधा

इन्स्टाग्रामले पनि हालै ‘योर अल्गोरिदम’ नामक नयाँ टुल सार्वजनिक गरेको छ। यसले प्रयोगकर्तालाई आफ्नो फिड, एक्स्प्लोर र रिल्समा देखिने सामग्री कुन आधारमा सिफारिस गरिएको हो भन्ने जानकारी उपलब्ध गराउँछ।

यो सुविधा इन्स्टाग्रामको ‘सेटिङ्स’ भित्र रहेको ‘कन्टेन्ट प्रिफरेन्सेस’ मेनुमा उपलब्ध छ। प्रयोगकर्ताले आफूलाई रुचिकर विषयहरू चयन गर्न, मन नपर्ने सामग्री कम गर्न तथा नयाँ रुचिअनुसार सिफारिस प्रणाली समायोजन गर्न सक्नेछन्।

इन्स्टाग्रामका प्रमुख एडम मोसेरीका अनुसार विगतमा सामाजिक सञ्जालका र्‍याङ्किङ मोडेलहरू प्रयोगकर्ताका लागि कम पारदर्शी थिए। तर लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोडल (एलएलएम) को प्रयोगले कुनै सामग्री किन देखाइएको हो भन्ने स्पष्ट पार्न र प्रयोगकर्तालाई आफ्ना प्राथमिकता सहज रूपमा व्यक्त गर्न मद्दत पुर्‍याउनेछ।

टिकटकमा ‘म्यानेज टपिक्स’ र स्मार्ट फिल्टर

टिकटकले सन् २०२४ मै ‘म्यानेज टपिक्स’ फिचर सुरु गरेको थियो। ‘सेटिङ्स एन्ड प्राइभेसी’ अन्तर्गत ‘कन्टेन्ट प्रिफरेन्सेस’ मा रहेको यो टुलमार्फत प्रयोगकर्ताले खेलकुद, यात्रा, हास्य, समसामयिक विषय, नृत्य र खानाजस्ता विभिन्न विषयका सामग्री कति हेर्न चाहन्छन् भन्ने निर्धारण गर्न सक्छन्।

प्रयोगकर्ताले स्लाइडरको माध्यमबाट आफ्नो रुचिअनुसार विभिन्न विषयका सामग्रीको मात्रा बढाउन वा घटाउन सक्नेछन्। साथै, कुनै विषयमा समावेश हुने सामग्रीबारे जानकारी लिन ‘इन्फर्मेसन’ बटन प्रयोग गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।

सन् २०२५ मा टिकटकले यो सुविधालाई थप विस्तार गर्दै एआईमा आधारित ‘स्मार्ट किवर्ड फिल्टर’ सार्वजनिक गरेको थियो। यसले प्रयोगकर्ताले ब्लक गर्न चाहेका शब्दसँग सम्बन्धित पर्यायवाची वा मिल्दोजुल्दो शब्द भएका सामग्रीलाई समेत स्वतः सीमित गर्छ।

उदाहरणका लागि, प्रयोगकर्ताले ‘रिमोडेलिङ’ शब्द फिल्टर गरेमा ‘रेनोभेसन’ वा ‘रेनोभेसन्स’ जस्ता सम्बन्धित शब्द भएका सामग्री पनि स्वतः कम देखाइनेछन्।

प्रयोगकर्तामै केन्द्रित हुँदै सामाजिक सञ्जाल

सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरूमा देखिएको यो परिवर्तनले रेकमेन्डेसन प्रणालीको विकासलाई नयाँ चरणमा पुर्‍याएको विश्लेषण गरिएको छ। अब कम्पनीहरूले प्रयोगकर्तालाई केवल सामग्री उपभोग गर्ने भूमिकामा सीमित नराखी आफ्नै डिजिटल अनुभव निर्माण गर्ने अधिकार दिन थालेका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार एआई-सञ्चालित यस्ता व्यक्तिगत अल्गोरिदमले प्रयोगकर्ताको अनुभवलाई थप सान्दर्भिक र उपयोगी बनाउने सम्भावना छ। साथै, प्लेटफर्महरूले पनि प्रयोगकर्ताको रुचिअनुसार सामग्री प्रस्तुत गरेर संलग्नता बढाउन सक्नेछन्।