जापान यात्रा गर्दै हुनुहुन्छ? यी ७ बानीले तपाईंलाई अप्ठ्यारोमा पार्न सक्छन्

नेपाल वा दक्षिण एसियामा सामान्य मानिने केही व्यवहार जापानमा असभ्य ठानिन्छन् । कतिपय अवस्थामा स्थानीय नियम उल्लंघन गर्दा चेतावनी, जरिवाना वा कानुनी कारबाहीसमेत हुन सक्छ । त्यसैले जापान भ्रमणअघि त्यहाँको संस्कृति, शिष्टाचार र सार्वजनिक नियमबारे जानकारी हुनु आवश्यक छ ।

जापान विश्वभर अनुशासन, स्वच्छता र सार्वजनिक जीवनमा नियमको कडाइका लागि परिचित देश हो । त्यहाँको दैनिक जीवनमा “अरूलाई असुविधा नहोस्“ भन्ने सोच गहिरोसँग स्थापित छ । यही कारणले दक्षिण एसियाली मुलुकहरूमा सामान्य मानिने केही बानी जापानमा असभ्य वा अनुपयुक्त व्यवहारका रूपमा हेरिन्छन् । यदि तपाईं जापान भ्रमणको तयारीमा हुनुहुन्छ भने यी सामाजिक मान्यता र नियमबारे जानकारी राख्नु उपयोगी हुन्छ ।

१. सार्वजनिक यातायातमा ठूलो स्वरमा फोनमा कुरा नगर्नुहोस्

भारत तथा नेपालजस्ता देशमा बस वा रेलमा फोनमा कुरा गर्नु सामान्य मानिन्छ । तर जापानका रेल, मेट्रो वा बसभित्र ठूलो स्वरमा फोनमा कुरा गर्नु असभ्य व्यवहार मानिन्छ । अधिकांश रेल सेवाले यात्रुलाई मोबाइल ‘साइलेंट मोड’मा राख्न र सकेसम्म फोन नउठाउन आग्रह गर्छन् ।

यस्तो व्यवहार सधैं कानुनी अपराध नहुन सक्छ, तर नियम उल्लंघन गरेमा कर्मचारीले सचेत गराउन सक्छन् र अन्य यात्रुले असन्तुष्टि व्यक्त गर्न सक्छन् ।

२. रेस्टुरेन्टमा टिप दिनु आवश्यक छैन

धेरै देशमा राम्रो सेवाका लागि टिप दिनु सम्मानको संकेत मानिन्छ । तर जापानमा भने टिप दिने चलन लगभग छैन । यदि ग्राहकले अतिरिक्त रकम छोडेमा कर्मचारीले त्यो रकम फिर्ता गर्न खोज्नु सामान्य कुरा हो ।

त्यहाँ उत्कृष्ट सेवा गर्नु कर्मचारीको पेशागत जिम्मेवारी मानिन्छ, अतिरिक्त पारिश्रमिकको अपेक्षा गरिँदैन ।

३. हिँड्दै खाना खाने बानी त्याग्नुहोस्

जापानमा सडकमा हिँड्दै खाना वा पेय पदार्थ सेवन गर्नु धेरै स्थानमा राम्रो व्यवहार मानिँदैन । अधिकांश मानिस पसल बाहिर वा तोकिएको स्थानमा उभिएर खाना खान्छन् र त्यसपछि मात्र अघि बढ्छन् ।

यद्यपि यो देशव्यापी कानुनी प्रतिबन्ध भने होइन । केही पर्व, उत्सव वा विशेष कार्यक्रममा भने मानिसहरू हिँड्दै खान पनि देखिन्छन् ।

४. रातो बत्तीमा सडक पार नगर्नुहोस्

दक्षिण एसियाका धेरै स्थानमा सडक खाली देखिएपछि रातो बत्तीको बेवास्ता गर्दै सडक पार गर्ने चलन पाइन्छ । तर जापानमा पैदल यात्रुले पनि ट्राफिक सिग्नलको पूर्ण पालना गर्नुपर्छ ।

नियम उल्लंघन गरेमा परिस्थितिअनुसार प्रहरीले चेतावनी दिन, जरिवाना गर्न वा अन्य कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउन सक्छ । त्यसैले हरियो बत्तीको प्रतीक्षा गर्नु त्यहाँ सामान्य नागरिक संस्कारको हिस्सा हो ।

५. सार्वजनिक स्थानमा अनावश्यक हल्ला नगर्नुहोस्

मेट्रो, लिफ्ट, प्रतीक्षालय वा अन्य सार्वजनिक स्थानमा ठूलो स्वरमा बोल्ने वा हल्ला गर्ने बानी जापानी समाजमा रुचाइँदैन । त्यहाँ शान्त वातावरण कायम राख्नु सामाजिक जिम्मेवारी मानिन्छ ।

अरूको सुविधा र गोपनीयताको सम्मान गर्नु जापानी संस्कृतिको महत्वपूर्ण पक्ष हो ।

६. घर, मन्दिर वा केही भवनमा जुत्ता लगाएर प्रवेश नगर्नुहोस्

जापानका अधिकांश घर, परम्परागत होटल (र्योकान), मन्दिर, विद्यालय तथा केही रेस्टुरेन्टमा प्रवेश गर्नुअघि जुत्ता खोल्नुपर्ने नियम हुन्छ । प्रवेशद्वारमा जुत्ता राख्ने स्थान तथा भित्र लगाउन छुट्टै चप्पलको व्यवस्था गरिएको हुन्छ ।

यो परम्परा स्वच्छता मात्र होइन, सम्मान र संस्कृतिसँग पनि जोडिएको छ ।

७. सडकमा जथाभावी फोहोर नफाल्नुहोस्

जापानको स्वच्छता विश्वमै उदाहरणका रूपमा लिइन्छ । रोचक कुरा के भने, त्यहाँ सार्वजनिक डस्टबिन तुलनात्मक रूपमा कम भए पनि सडकहरू अत्यन्त सफा हुन्छन् ।

धेरैजसो मानिस आफ्नै फोहोर आफैंसँग बोकेर उचित स्थानमा मात्र व्यवस्थापन गर्छन् । सार्वजनिक स्थानमा फोहोर फ्याँक्नु स्थानीय नियमविपरीत हुन सक्छ र जरिवाना वा अन्य कारबाहीको कारण बन्न सक्छ ।

के सार्वजनिक स्थानमा अंगालो हाल्न वा चुम्बन गर्न निषेध छ ?

सामाजिक सञ्जालमा जापानमा सार्वजनिक रूपमा अंगालो हाल्न वा चुम्बन गर्न पूर्ण प्रतिबन्ध रहेको दाबी बेला–बेलामा भाइरल हुने गरेको छ । तर वास्तविकता फरक छ ।

यस सम्बन्धमा देशव्यापी कुनै सामान्य कानुन छैन । यद्यपि जापानी समाजले व्यक्तिगत सम्बन्धलाई निजी विषयका रूपमा हेर्ने भएकाले अत्यधिक सार्वजनिक प्रेम प्रदर्शन (एगदष्अि म्ष्कउबिथ या बाभअतष्यल–एम्ब्) धेरैलाई असहज लाग्न सक्छ । त्यसैले संयमित व्यवहारलाई प्राथमिकता दिइन्छ ।

के लिफ्टमा कुरा गर्न पाइँदैन ?

लिफ्टमा कुरा गर्नु जापानमा गैरकानुनी रहेको भन्ने दाबी पनि सामाजिक सञ्जालमा देखिने गर्छ । तर यस्तो कुनै सामान्य कानुनी व्यवस्था छैन ।

वास्तवमा अधिकांश जापानी लिफ्टमा अनावश्यक कुराकानी नगरी शान्त बस्न रुचाउँछन् । यो कानुनी नियमभन्दा सामाजिक शिष्टाचारको विषय हो ।

अनुशासन र सम्मानमा आधारित संस्कृति

जापानका यी अभ्यासहरूको उद्देश्य मानिसमाथि अनावश्यक प्रतिबन्ध लगाउनु होइन । यसको मूल भावना सार्वजनिक व्यवस्था, स्वच्छता र सबैको सहजतालाई कायम राख्नु हो ।

बाल्यकालदेखि नै अरूलाई असुविधा नपुग्ने व्यवहार सिकाइने भएकाले त्यहाँका रेलहरू शान्त हुन्छन्, सडकहरू सफा देखिन्छन् र नागरिकहरू ट्राफिक नियमको पालना गर्न सचेत हुन्छन् ।

यदि तपाईं जापान भ्रमण गर्ने योजना बनाइरहनुभएको छ भने यी सामान्य तर महत्वपूर्ण सामाजिक शिष्टाचारको पालना गर्दा तपाईंको यात्रा अझ सहज, सम्मानजनक र सम्झनलायक बन्न सक्छ ।